Từng được xem là giải pháp hài hòa giữa quản lý đô thị và nhu cầu mưu sinh, việc cho thuê tạm thời vỉa hè để kinh doanh tại TP.HCM hiện đã dừng triển khai theo quy định mới. Tuy nhiên, câu chuyện giữ lại vỉa hè cho người đi bộ hay dành một phần cho sinh kế vẫn tiếp tục tạo ra nhiều tranh luận giữa yêu cầu quản lý đô thị và cuộc sống của hàng ngàn hộ kinh doanh nhỏ.
Tuyến video Vỉa hè TP.HCM: Dẹp sao để không dẹp luôn sinh kế? ghi nhận nhiều lát cắt quanh câu chuyện vỉa hè tại TP.HCM, từ nỗi lo mưu sinh của người bán hàng rong, quyền đi bộ an toàn của người dân đến những tranh luận về thu phí, khai thác và quản lý vỉa hè.
Trong bối cảnh hơn 70% điểm nóng lấn chiếm đã được xử lý sau các đợt cao điểm lập lại trật tự đô thị, tuyến bài đặt ra bài toán nhiều năm chưa có lời giải: làm sao hài hòa giữa yêu cầu xây dựng đô thị văn minh và sinh kế của hàng ngàn lao động nghèo đang sống nhờ từng mét vuông vỉa hè.
“Chỉ mong được đóng tiền để yên tâm buôn bán”
Anh Trần Huy Hoàng, hộ kinh doanh quán ăn trên đường Hải Triều (phường Sài Gòn, TP.HCM), cho biết anh từng đăng ký sử dụng tạm thời vỉa hè để buôn bán trong giai đoạn TP.HCM triển khai thu phí từ tháng 5.2024.
Theo anh, việc được đóng phí để sử dụng vỉa hè giúp hoạt động kinh doanh trở nên ổn định và thuận lợi hơn vì hộ kinh doanh có thể buôn bán hợp pháp thay vì luôn trong tâm trạng thấp thỏm như trước. “Mình đóng phí để được kinh doanh trên vỉa hè là hợp thức hóa, chính quy hơn”, anh nói.
Tuyến đường Hải Triều tại trung tâm TP.HCM từng là nơi thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè để kinh doanh buôn bán
ẢNH: CÔNG KHỞI
Nghịch lý vỉa hè: Người dân “thèm” được đóng tiền còn hơn ôm đồ... chạy
Theo anh Hoàng, khi được phép sử dụng một phần vỉa hè, quán ăn có thêm không gian phục vụ khách ngồi bên ngoài thay vì chỉ bó hẹp trong nhà như trước đây. Điều này giúp việc buôn bán thuận lợi hơn, nhất là với đặc thù các quán ăn nhỏ ở khu vực trung tâm. Anh Hoàng cũng bày tỏ mong muốn TP.HCM tiếp tục duy trì chủ trương cho thuê vỉa hè để các hộ kinh doanh nhỏ có cơ hội mở rộng và ổn định hoạt động buôn bán lâu dài.
Cùng từng tham gia mô hình sử dụng tạm thời vỉa hè, bà Hà Thu Thủy, chủ quán ăn trên đường Mạc Đĩnh Chi, cho rằng chính sách trước đây từng tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh văn hóa ăn uống vỉa hè đã trở thành thói quen quen thuộc của người dân TP.HCM.
Theo bà, việc có thêm không gian bên ngoài không chỉ giúp quán có thêm chỗ ngồi mà còn tạo cảm giác thoáng đãng, nhộn nhịp đúng với đặc trưng phố xá thành phố. “Ngồi vỉa hè thì thoáng, có thể nhìn xe nhìn cộ được”, bà chia sẻ.
Bà HÀ THU THỦY - Hộ kinh doanh quán ănBà Thủy cho biết một trong những khó khăn lớn nhất trước đây là thiếu chỗ để xe cho khách. Theo bà, khi chưa được sử dụng vỉa hè, nhiều khách đến quán nhưng không tìm được chỗ gửi xe nên đành rời đi. Việc được bố trí khu vực để xe trong phạm vi cho phép đã giúp hoạt động kinh doanh ổn định hơn đáng kể.
Bà Thủy cũng bày tỏ hy vọng chính sách cho thuê vỉa hè sẽ tiếp tục được duy trì theo hướng linh hoạt, tùy từng tuyến đường để vừa hỗ trợ hộ kinh doanh vừa đảm bảo lối đi cho người dân.
Nhiều hàng quán cho rằng nếu được tổ chức hợp lý, việc khai thác một phần vỉa hè để kinh doanh, buôn bán sẽ hỗ trợ sinh kế cho hộ kinh doanh
ẢNH: SẦM ÁNH
Không chỉ các hộ kinh doanh cố định, nhiều người bán hàng rong cũng cho biết điều họ sợ nhất không chỉ là bị xử phạt mà còn là cảm giác luôn phải dọn hàng rồi chạy đi mỗi khi lực lượng chức năng xuất hiện.
Bà Hoàng Thị Diệu Anh kể rằng nhiều lần chỉ cần nghe người khác báo có lực lượng kiểm tra, bà lại phải vội vàng gom đồ bỏ chạy để tránh bị xử lý.
Nhiều ý kiến cho rằng việc sử dụng vỉa hè cho hoạt động kinh doanh nếu thiếu kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, quyền đi lại của người đi bộ và hình ảnh chung của thành phố
ẢNH: CÔNG KHỞI
Mưu sinh trên vỉa hè TP.HCM: Vì sao biết sai vẫn không thể nghỉ bán?
Hàng quán buôn bán tràn lan trên vỉa hè, đẩy người đi bộ xuống lòng đường
ẢNH: CÔNG KHỞI
Một số người dân cũng cho rằng việc thu phí sử dụng tạm thời vỉa hè trước đây phần nào giúp hoạt động buôn bán trở nên minh bạch hơn, hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát và tạo sự chủ động cho cả người dân lẫn cơ quan quản lý.
Anh Trần Tùng Hiển (P.Hiệp Bình, TP.HCM) nhận định việc thu phí sử dụng vỉa hè là giải pháp khá hợp lý trong bối cảnh hiện nay. Theo anh, khi có cơ chế rõ ràng, người kinh doanh vừa có trách nhiệm tuân thủ quy định vừa đóng góp chi phí cho nhà nước, đồng thời tránh được tình trạng buôn bán trong tâm lý bị động, thấp thỏm vì lo thu dọn hay bị tịch thu hàng hóa. “Khi áp dụng được vấn đề đó thì người chủ kinh doanh họ cũng an tâm”, anh nói.
“Vỉa hè không chỉ là chuyện mưu sinh mà còn là bộ mặt đô thị”
Dưới góc nhìn quản lý đô thị, nhiều ý kiến cho rằng việc sử dụng vỉa hè cho hoạt động kinh doanh nếu thiếu kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, quyền đi lại của người đi bộ và hình ảnh chung của thành phố.
Ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia quản lý bất động sản, cho rằng việc giữ “đường thông hè thoáng” sẽ giúp bộ mặt đô thị trở nên khang trang và chuyên nghiệp hơn, từ đó góp phần nâng giá trị bất động sản cũng như hình ảnh của địa phương. Theo ông, tình trạng buôn bán lấn chiếm vỉa hè kéo dài dễ tạo cảm giác nhếch nhác, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển đô thị văn minh và hiện đại.
Vị chuyên gia này cũng cho rằng việc sử dụng vỉa hè sai công năng còn dẫn đến tình trạng xuống cấp hạ tầng đô thị. Trong bối cảnh TP.HCM là thành phố thu hút đông khách du lịch quốc tế, hình ảnh vỉa hè lộn xộn có thể khiến nhiều du khách đánh giá không cao về quy hoạch và diện mạo đô thị của thành phố.
Một số chủ hàng quán cho biết, nếu vỉa hè được sử dụng hợp lý sẽ vừa phục vụ việc buôn bán, vừa đảm bảo trật tự đô thị và lối đi cho người dân
ẢNH: SẦM ÁNH
Theo quy định hiện hành tại Nghị định 165 của Chính phủ, nhiều trường hợp vẫn được phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè như phục vụ thi công công trình, tổ chức sự kiện, trung chuyển rác thải, trông giữ xe hoặc các hoạt động cần thiết khác. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh buôn bán hàng hóa, dịch vụ trên vỉa hè không còn được áp dụng như giai đoạn trước.
Trước thời điểm dừng triển khai thu phí vỉa hè đối với hoạt động kinh doanh buôn bán, mức phí sử dụng tạm thời vỉa hè được tính theo từng khu vực và giá đất của từng tuyến đường. Các tuyến khu vực trung tâm có mức thu cao hơn vùng ven và ngoại thành. Trong đó, mức phí trông giữ xe dao động từ 50.000 đồng đến 350.000 đồng/m²/tháng, còn các hoạt động khác áp dụng mức từ 20.000 - 100.000 đồng/m²/tháng.
Chuyên gia hiến kế quản vỉa hè TP.HCM: Buôn bán theo giờ, phân vùng khai thác
Liên quan vấn đề này, tại họp báo kinh tế - xã hội ngày 7.5.2026, Trung tá Hồ Đức Thiện, Phó trưởng phòng PC06 Công an TP.HCM, cho biết việc xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè sẽ được thực hiện theo hướng hài hòa, ưu tiên tuyên truyền và nhắc nhở trước khi xử lý vi phạm nhằm hạn chế tác động đột ngột đến sinh kế của người dân.
Câu chuyện sử dụng vỉa hè tại TP.HCM vì thế vẫn là bài toán nhiều chiều giữa nhu cầu mưu sinh của người dân và yêu cầu xây dựng một đô thị văn minh, thông thoáng. Điều nhiều hộ kinh doanh mong mỏi không chỉ là thêm chỗ buôn bán mà còn là một cơ chế rõ ràng để có thể yên tâm mưu sinh lâu dài.
Ở kỳ tiếp theo của tuyến bài “Vỉa hè TP.HCM: Dẹp sao để không dẹp luôn sinh kế?”, sẽ ghi nhận ý kiến từ các chuyên gia quy hoạch, quản lý đô thị và kinh tế nhằm gợi mở những hướng đi cho bài toán quản trị vỉa hè tại TP.HCM. Từ đề xuất phân vùng khai thác vỉa hè, tổ chức phố ẩm thực, phát triển kinh tế đêm, khu kinh doanh tập trung cho đến ứng dụng số hóa trong quản lý… các giải pháp được kỳ vọng sẽ góp phần hài hòa giữa yêu cầu lập lại trật tự đô thị và nhu cầu mưu sinh của hàng ngàn hộ dân
Bình luận (0)