So tài Á - Phi ở đấu trường World Cup

NGANG NGỬA TRONG SUỐT LỊCH SỬ

Mãi đến kỳ World Cup đầu tiên trong thế kỷ 21, tức World Cup thứ 17 diễn ra vào năm 2002, Hàn Quốc mới trở thành đội châu Á đầu tiên lọt được vào vòng bán kết. Họ không thể tiến xa hơn, xếp hạng 4 chung cuộc. Nguyên nhân lớn nhất: Hàn Quốc tận dụng thành công ưu thế sân nhà tại kỳ World Cup ấy.

Đến kỳ World Cup gần đây nhất, khi VCK năm 2022 lại được tổ chức ở châu Á, thì bước tiến lịch sử lại thuộc về châu Phi. Ma Rốc trở thành đội châu Phi đầu tiên vào đến bán kết. Giống như Hàn Quốc trước đó, Ma Rốc cũng không thể tiến xa hơn, đành hài lòng với vị trí số 4 chung cuộc.

ảnh: Reuters

Lạ thay, Hàn Quốc không đụng độ với đối thủ châu Phi nào trên đường tiến đến vị trí số 4 tại World Cup 2002. Ma Rốc cũng không gặp đối thủ châu Á nào trên đường tiến đến vị trí số 4 tại World Cup 2022. Vì lý do chia nhóm hạt giống, các đội châu Á và châu Phi thường không gặp nhau tại vòng bảng ở những kỳ World Cup xa xưa (cả hai khu vực đều bị xếp vào nhóm cuối cùng, tức nhóm đội "lót đường"). Thi thoảng có đội vượt qua vòng bảng, thì tất nhiên đối thủ ở giai đoạn knock-out đều là các đội mạnh đến từ châu Âu hoặc Nam Mỹ.

Các đội châu Á và châu Phi ít khi đụng độ ở đấu trường World Cup là vì vậy. Gần đây, do VCK World Cup được mở rộng, có nhiều đội châu Á và châu Phi, nên đại diện của hai lục địa này thường xuyên gặp nhau. World Cup 2026 là cột mốc kỷ lục: ít nhất sẽ có đến 7 cuộc đối đầu Á - Phi, riêng tại vòng bảng (Nam Phi - Hàn Quốc, Tunisia - Nhật, Ai Cập - Iran, Cape Verde - Ả Rập Xê Út, Senegal - Iraq, Jordan - Algeria, CHDC Congo - Uzbekistan).

Xưa nay, đã có tổng cộng 20 cuộc đụng độ Á - Phi ở đấu trường World Cup. Kết quả khá cân bằng: đại diện châu Á thắng 7, thua 6, hòa 7. Như đã nêu, thành tích tốt nhất của hai châu lục này cũng ngang nhau - mỗi bên đều có một đội từng xếp thứ 4.

CHÂU PHI ĐỒNG ĐỀU, CHÂU Á CÓ "MŨI NHỌN"

Phải nhìn nhận thực tế: cho dù đã có vài đội (rất hiếm hoi) thể hiện được bước tiến vượt bậc, vào lúc này hoặc lúc khác, nhưng thành tích chung của bóng đá châu Á và châu Phi ở đấu trường World Cup vẫn là "khiêm tốn". Hệ lụy: khi mà FIFA chia đến 19 vé dự VCK World Cup 2026 cho châu Á (9 đội) và châu Phi (10 đội), thì giới bình luận phải lưu ý một điều quan trọng: ảnh hưởng của các đội này đối với cuộc đua giành thứ hạng cao của các "đại gia" châu Âu hoặc Nam Mỹ.

Mặt khác, do có điều kiện trực tiếp tranh tài với nhau (vì có quá nhiều đội), các đội châu Á và châu Phi cũng dễ tiến xa hơn (so với World Cup ngày xưa, khi các đội châu Á và châu Phi thường không gặp nhau ở vòng bảng). Lần đầu tiên trong lịch sử, Nhật Bản vượt qua vòng đấu bảng là khi họ thắng Tunisia trong trận quyết định ở World Cup 2002. Lần đầu tiên Algeria vượt qua vòng bảng là khi họ thắng Hàn Quốc tại World Cup 2014. Lần đầu tiên Ả Rập Xê Út vượt qua vòng bảng là khi họ thắng Ma Rốc tại World Cup 1994. Còn khá nhiều trường hợp tương tự nữa.

Trước mắt, với kỷ lục có đến ít nhất 7 cuộc đụng độ Á - Phi tại World Cup 2026, dễ tiên đoán: đây sẽ là kỳ World Cup có nhiều đội châu Á hoặc châu Phi lọt vào giai đoạn knock-out nhất xưa nay. Và khi đã vào giai đoạn knock-out, với sự may/rủi rất lớn từ mã số chia cặp, rất dễ xuất hiện kỳ tích bóng đá châu Á hoặc châu Phi tại World Cup kỳ này.

Nhìn chung, sự đồng đều về đẳng cấp chuyên môn của bóng đá châu Phi nhỉnh hơn châu Á. Trong hoàn cảnh có đến 10 đội châu Phi có vé dự VCK, cường quốc của khu vực này là Nigeria vẫn vắng bóng ở World Cup 2026. Trong khi đó, bóng đá châu Á lại đáng chú ý về sức mạnh có trọng điểm, với hai "đầu tàu" Hàn Quốc, Nhật Bản. Từ khi xuất hiện lần đầu tiên (năm 1998), Nhật Bản chưa bao giờ vắng mặt ở World Cup. Hàn Quốc cũng đã góp mặt liên tục từ năm 1986 đến nay. Bóng đá châu Phi, với sự thăng trầm dễ thấy, không có đội nào ổn định như vậy. Châu Á hay châu Phi sẽ thành công hơn tại World Cup này?